John Ronald Reuel Tolkien is op 3 januari 1892 geboren in Bloemfontein, Zuid Afrika. Hij is een zoon van Engelse ouders. Zijn vader was bankmanager. Hij overleed in 1896, een vrouw en twee zoontjes achterlatend. Die waren inmiddels naar Engeland teruggekeerd en hadden zich op het platteland bij Birmingham gevestigd. Hier ontwikkelde de jonge Ronald zijn passie voor het pretentieloze plattelandsleven, voor de natuur, voor bomen en vooral voor talen. Voor dit laatste was zijn energieke en dominante moeder Mabel verantwoordelijk. Zij leerde haar zonen Ronald en Hilary onder andere Latijn, Frans en Engels. Toen zij in 1904 overleed, had ze geregeld dat de voogdij voor de jongens toegewezen werd aan frater Fancis Xavier Morgan, die hen als goede Katholieken op moest voeden.
Vooral Ronald was een ijverige student. In 1910 won hij een beurs voor Exeter College in Oxford. De eerste twee jaren studeerde hij daar klassieke talen. Daarna stapte hij over op Engelse taal- en letterkunde. Tolkien had een bijzondere belangstelling voor middeleeuwse literatuur en taalgeschiedenis. Veel tijd besteedde hij aan zijn favoriete hobby: het ontwerpen van fantasie-talen. In 1915 studeerde hij af en een jaar later vertrok hij als tweede luitenant van de Lancashire Fusiliers naar de Somme en de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog. In 1920 werd Tolkien docent aan de Universiteit van Leeds.In 1924 volgde zijn benoeming tot professor in de Engelse taal- en letterkunde, eerst in Leeds en een jaar later in Oxford. Inmiddels was hij in 1916 getrouwd met Edith Bratt. Zij kregen 4 kinderen: John, Michael, Christopher en Priscilla.
